"Odprawa posłów greckich" - streszczenie, główne wątki

"Odprawa posłów greckich" - streszczenie

"Odprawa posłów greckich" Jan Kochanowski
 
Jest jedynym dramatem (pisanym ponadto wierszem białym (!), czyli bezrymowym) tego największego poety polskiego renesansu, a mimo to stała się niedoścignionym wzorcem klasycznego dramatu na najbliższe 200 lat!

Utwór powstały prawdopodobnie w 1565-66 (ew. 1567) roku, został wystawiony w 1567 podczas ślubu Jana Zamoyskiego z Krystyną Radziwiłłówną. Do niedawna jeszcze sądzono, iż "Odprawa" powstawała w pośpiechu, na prośbę Zamoyskiego, by uświetnić jego uroczystość ślubną. Hipotezę tę w końcu jednak badacze odrzucili, gdyż w gruncie rzeczy była bezpodstawna, a sama "Odprawa" wydaje się być utworem przemyślanym, zwartym kompozycyjnie, "całkowicie i bez zastrzeżeń gotowym".

 

 

Kochanowski w swoim dramacie rozwinął jeden z epizodów mitu o wojnie trojańskiej, której geneza sięga tzw. "sądu Parysa". Parys (inaczej Aleksander), syn króla Troi (Priama), został poproszony przez trzy boginie ? Herę, Afrodytę i Atenę ? o rozstrzygnięcie między nimi sporu o to, która z nich jest najpiękniejsza. Każda z bogiń w zamian za wybranie jej ofiarowywała Parysowi inną nagrodę : (Afrodyta: miłość najpiękniejszej kobiety świata ? i to właśnie ją wybrał Aleksander).


Ową najpiękniejszą kobietą była Helena, żona króla Sparty, Menelaosa. Aleksander wybrał się do Sparty i uprowadził stamtąd Helenę.


Akcja dramatu Kochanowskiego rozpoczyna się w momencie, gdy do Troi przybywają posłowie greccy (Odyseusz i Menelaos), żądając zwrotu porwanej Heleny. Tytuł dramatu - "odprawa" nie oznacza odmowy, lecz załatwienie, jak dzisiaj odprawa celna lub paszportowa.

Akcję utworu Kochanowski osnuł wokół jednego wydarzenia (obrady senatu), rozgrywającego się w części kulminacyjnej poza sceną, zgodnie zresztą z praktyką antyku i renesansu (Eurypides, Seneka, Trissino). Akcja trwa ok. 6-8 godzin.
Poeta podjął schemat tragedii antycznej Eurypidesowskiej i ujął go w 5 zwięzłych i krótkich epizodach. Granice epizodów wynikają tu samorzutnie z treści i formy, i uwidaczniane są przez chóry, nie zaś przez zewnętrzny, mechaniczny podział na akty. Chóry są także powiązane ściśle z akcją utworu, a nawet epizodycznie pełnią funkcję aktora.

Cała budowa utworu wygląda następująco:



Epejsodion 1.: zbudowany z 2 scen, zawiera najpierw tradycyjny prolog, ukryty pod postacią monologu Antenora, a następnie rozmowę i starcie się tegoż z Parysem.

Epejsodion 2.: całkowicie poświęcony jest osobie Heleny. Poeta ukazuje tu ją od strony psychologicznej, jako kobietę w 2 różnych scenach: najpierw w obawach i żalach ?prywatnych?, potem w tradycyjnej znowuż scenie z piastunką.

Epejsodion 3.: (największy co do rozmiarów w całej Odprawie) wypełnia go bez reszty relacja Posła ? relacja ta opisująca wydarzenia zza sceny była uzasadniona koniecznością obecności max 3-4 aktorów na scenie, wg poetyk antycznych. Ponadto dialogi także prowadziły jedynie 2 osoby, ew. 3, a czwartej Horacy kazał milczeć. Słuchaczkami tejże relacji jest Helena oraz Pani Stara.

Epejsodion 4.: posiada mocny ton dramatyczny, wprowadza i unaocznia wnioski emocjonalne oraz skutki decyzji senatu. Zapowiedziana jest już tu klęska i zguba Troi.

Epejsodion 5.: najbardziej urozmaicony dramatycznie, ma 5 scen: 1 ? Antenor przekonuje Priama o konieczności mobilizacji i pogotowia obronnego, 2 ? tragiczna przepowiednia nie rozumianej Kasandry, 3 ? niechętne wtrącenie Priama o wróżbie przy urodzeniu się Parysa, 4 ? meldunek Rotmistrza i zeznanie Więźnia, 5 ? decyzja Priama o zwołaniu rady wojennej i ostatnie już słowa Antenora stwarzające nastrój tragiczności o wysokim napięciu dramatycznym.


Ostatecznie spór zostaje rozstrzygnięty, posłowie greccy odesłani, a Trojańczycy szykują się do wojny. I choć wcześniej Antenor odwodził Priama od tej niepotrzebnej wojny (wystarczyło zwrócić Helenę Grekom), wynikającej z głupoty i chciwości Aleksandra, później poddaje się, gdy wie, że konflikt jest nieunikniony i każe już tylko jak najlepiej się do niego przygotować.

A ciąg dalszy znamy z? "Iliady" Homera.